Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Szczecinie

UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 17 października 2018 roku M. J. (1) wniosła o wpis do księgi wieczystej (...) ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu sądowym.

Wpisem z dnia 14 lutego 2019 roku wydanym pod sygn. Dz. KW (...) Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie dokonał wpisu w dziale III księgi wieczystej numer (...) o treści „ostrzeżenie o toczącym się postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Szczecinie, sygn. akt I C 790/18 w sprawie o ustalenie nieważności umowy sprzedaży nieruchomości zawartej dnia 24 października 2006 roku, rep. A (...) przed notariuszem S. G.;”.

Skargę na powyższe orzeczenie referendarza złożył właściciel nieruchomości P. Ł., który wniósł o oddalenie wniosku o wpis i wykreślenie wzmianki.

Na skutek ww. skargi postanowieniem z dnia 20 listopada 2019 roku Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie uchylił zaskarżony wpis Dz. Kw (...) w dziale III księgi wieczystej i w tym zakresie wniosek oddalił (pkt 1) oraz ustalił, że koszty postępowania każda ze stron ponosi we własnym zakresie (pkt 2).

W uzasadnieniu postanowienia sąd rejonowy wskazując na treść przepisów art. 518 ¹ § 3 k.p.c. oraz wynikającą z art. 626 ⁸ § 1 i 2 k.p.c. kognicję sądu rozpoznającego wniosek o wpis uznał, że brak było podstaw dla dokonania wpisu ostrzeżenie, skoro w księdze wieczystej nie jest wpisana pozwana ze sprawy o ustalenie E. C., ale zupełnie inna osoba, zaś sąd nie wskazał, że postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia stanowi podstawę wpisu wobec właściciela nieruchomości.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 520 k.p.c.

Apelację od postanowienia wywiedli wnioskodawczyni M. J. (1) oraz uczestnik M. J. (2) zarzucając naruszenie przepisów postępowania

Wskazując na powyższe apelujący wnieśli o zmianę postanowienia poprzez dokonanie wpisu w dziale III księgi wieczystej zgodnie z wnioskiem oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego od uczestnika P. Ł. na ich rzecz według norm przepisanych.

W uzasadnieniu apelacji skarżący rozwinęli zarzuty zawarte w apelacji.

Sąd okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu.

Wnioskodawczyni M. J. (1) nie dysponowała legitymacją czynną do złożenia wniosku o dokonanie wpisu, bo osobą uprawnioną zamiast niej do wystąpienia z tego rodzaju wnioskiem był jedynie syndyk masy upadłości. W dniu 18 czerwca 2009 roku postanowieniem Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie Wydziału XII Gospodarczego ogłoszona została upadłość M. J. (1) obejmująca likwidację majątku dłużnika. Jednocześnie wskazanym postanowieniem sąd rejonowy wyznaczył syndyka masy upadłości w osobie W. D.. Postanowienie powyższe stało się prawomocne z dniem 7 lipca 2009 roku.

Zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U.2015.233 z późn. zm.), który to przepis znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na datę ogłoszenia upadłości, jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Sformułowanie art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego stanowiące, że postępowanie może być wszczęte jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu wyłącza możliwość skutecznego zainicjowania jakiegokolwiek postępowania sądowego z udziałem upadłego o mienie określone w tym przepisie, poza postępowaniem upadłościowym. Wyłącznie syndykowi masy upadłości przysługuje legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Syndyk jest stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu. Użyte w art. 144 ust. 1 ww. ustawy wyrażenie, że postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone „jedynie” przez syndyka lub przeciwko niemu, oznacza, że upadły, będąc stroną w znaczeniu materialnym, pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma więc bezwzględny charakter. Legitymację syndyka określa się w nauce jako tzw. legitymację formalną lub jako podstawienie (substytucja) procesowe.

Brak legitymacji formalnej upadłego w postępowaniach dotyczących masy upadłości nie może być utożsamiany z brakiem po jego stronie zdolności procesowej. Ogłoszenie upadłości nie pozbawia nigdy upadłego zdolności procesowej. Zdolność procesowa nie jest uprawnieniem do występowania w charakterze strony w konkretnym procesie, lecz ogólną kwalifikacją podmiotu polegającą na tym, że może on osobiście podejmować czynności procesowe. Jej wyznacznikiem w odniesieniu do osób fizycznych jest posiadanie zdolności do czynności prawnych (art. 65 k.p.c.), a w odniesieniu do osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej – wyłącznie zdolności sądowej. Brak zdolności procesowej osoby fizycznej oznacza, że za stronę działa w procesie jej przedstawiciel ustawowy. Syndyka nie można zaś uważać za przedstawiciela ustawowego (zastępcę bezpośredniego) upadłego.

Wnioskodawczyni, której upadłość została ogłoszona postanowieniem z dnia 18 czerwca 2009 roku, dysponuje zatem zdolnością procesową, ale nie posiada legitymacji formalnej do wystąpienia we własnym imieniu z wnioskiem o wpis dotyczący sprawy związanej z przedmiotem, który miałby należeć do masy upadłości. Wyłącznie legitymowany do złożenia tego rodzaju wniosku jest syndyk. Tylko on miał możliwość wystąpienia z powództwem, które stało się podstawą wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia i w konsekwencji tylko on (a także ewentualnie M. J. (2) jako drugi z powodów) miał możliwość skutecznego złożenia wniosku o wpis do księgi wieczystej ostrzeżenia na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia. W niniejszej sprawie brak jest wniosku pochodzącego od podmiotu, który może być stroną w postępowaniu o wpis do księgi wieczystej, jako że ani syndyk, ani też drugi powód (M. J. (2)) nie wystąpili o dokonanie wpisu. M. J. (1) ze wskazanych powyżej przyczyn nie dysponowała zaś legitymacją czynną do złożenia tego rodzaju wniosku. Nie ma przy tym żadnego znaczenia to, że M. J. (1) została wskazana jako strona w postanowieniu o udzieleniu zabezpieczenia, mimo że ogłoszono jej upadłość przed wszczęciem tego postępowania, bo to jest zagadnienie procesowe podlegające badaniu we wskazanej sprawie, w której zabezpieczenie zostało udzielone. W niniejszym postępowaniu istotny jest jedynie fakt prawomocnego ogłoszenia upadłości M. J. (1), co pozbawiło ją do momentu zakończenia postępowania upadłościowego legitymacji formalnej do inicjowania postępowań sądowych związanych z masą upadłości. Ponieważ wniosek o wpis nie pochodził od podmiotu, który dysponował uprawnieniem do jego złożenia, to po stwierdzeniu, że wnioskodawczyni nie posiada legitymacji czynnej, wniosek ten podlegał oddaleniu bez konieczności jego dalszego merytorycznego badania. Wobec powyższego, bez względu na uzasadnienie oddalenia wniosku podane przez sąd rejonowy, który nie analizował kwestii legitymacji czynnej wnioskodawczyni, należało uznać, że zaskarżone postanowienie było prawidłowe, jako że wniosek M. J. (1) nie mógł zostać uwzględniony. Brak legitymacji czynnej po jej stronie skutkował koniecznością oddalenia złożonego przez nią wniosku.

Na marginesie jedynie można wskazać, że prawidłowe jest stanowisko sądu rejonowego co do braku możliwości dokonania wpisu zabezpieczenia, gdy postanowienie o jego udzieleniu zostało wydane w sprawie, w której właściciel nieruchomości nie był stroną pozwaną. Zbycie nieruchomości przez E. C. na rzecz P. Ł. przed zawiśnięciem sporu spowodowało, że zabezpieczenie uzyskane w sprawie o sygn. akt I C 790/18 stało się bezprzedmiotowe i nie było skuteczne wobec aktualnego właściciela, jak słusznie przyjął sąd rejonowy. Dodatkowo wskazany proces zakończył się prawomocnym oddaleniem powództwa, wobec czego zabezpieczenie upadło stosownie do treści art. 744 § 1 k.p.c., co także uniemożliwiało dokonanie wpisu postulowanego przez apelujących.

Tym samym zostały spełnione przesłanki uzasadniające oddalenie wniosku, wobec czego zaskarżone apelacją rozstrzygnięcie sądu wieczystoksięgowego jest prawidłowe.

Mając powyższe na względzie sąd okręgowy nie znalazł podstaw do uwzględnienia apelacji, wobec czego na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. orzekł jak na wstępie.

Marzenna Ernest Ziemowit Parzychowski Katarzyna Longa

ZARZĄDZENIE

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)